شیوه ارایه بازخوردهای فرایندی
) بازخورد فرایندی شفاهی :
بازخورد فرایندی شفاهی ،عبارتند از آن دسته از بازخوردهایی که از طریق شکل صورت[1] ،لحن کلام [2]، زبان ایماء و اشاره[3] و کلام ، یعنی صحبتها و جملههای توصیفی منظوم و منثور شفاهي با زبان فارسی ، بومی و فارسی – بومی اطلاعاتی را به دانش آموزان منتقل می نماید . این دسته از بازخوردها که اگر به هنگام و قابل فهم ، و با در نظر داشتن تفاوت های فردی و احساسات دانشآموز،ارائه شوند بسیار سودمند است .چرا که معلم فورا می تواند تاثیر بازخورد خود را بر روی دانش آموزان مشاهده نماید . پیداست که بخش عظیمی از بازخوردهای معلم ، در طول فرایند یاددهی- یادگیری در این دسته قرار دارند[4]. مشکل این دسته از بازخوردها ، یکی این است که از آن جا که شفاهی ارائه می گردند زود گذر می باشند و دیگر این که ، واکنش های ذهنی[5] دانش آموزان در اثربخشی آنها تاثیر دارد .
2 ) بازخورد فرایندی کتبی:
بازخورد فرایندی کتبی عبارتند از آن دسته از بازخوردهایی که
در قالب نگارش جمـلات توصیفـی منظوم( اگر معلم ذوق شاعری دارد و می تواند جملات منظومی را بیافریند ) و منثور و ترسیـم نگاره ها بر روی آثار دانشآموزان درج می گردد . همکاران معلم باید بدانند که از این دسته از بازخورد ها ، تنها زمانی استفاده می کنند که معلم به تاثیر بیشتراین نوع از بازخورد باور دارد ؛ به ویژه هر تصویر عینی از پیشرفت تحصیلی دانش آموز که در پوشه کار قرار خواهد گرفت حتما باید بازخورد کتبی معلم بر روی آن درج شده باشد .
۳ ) بازخورد فرایندی شفاهی – کتبی :
آنچه مهم است این است که معلم باید بازخوردهای خود را بر اساس یک چشم انداز روشن ، بدان معنا که به روشني مقصد یادگیری یادگیرندگان را ( اهداف یادگیری ) بشناسد و در نظر داشته باشد یعنی وبه واقع بداند دانش آموزان کجا قرار دارند و به کجا باید بروند استوار سازد به گونه ای که هربازخورد معلم بتواند دانش آموزان را در مسير درست اهداف و انتظارات آموزشی راهنما باشد . لذا معلم می تواند در صورت تشخیص خود و متناسب با دانش آموز مخاطب خود ،از ترکیبی از بازخورد شفاهی – کتبی کمک بگیرد .
چه وقتی ،از چه نوع بازخوردي استفاده كنيم :
بازخوردهای کتبی:
معلم وقتی از بازخوردهای کتبی استفاده می کند که :
· وقتي كه لازم است اولياء در جريان عملكرد دانش آموز قرار گيرند .
· دانش آموزي اشكال جدي و اساسي در يك فعاليت دارد و معلم تشخیص می دهد با نوشتن بازخورد کتبی تکلیف اولیا در کمک به دانش آموز روشن می شود
· وقتي كه نمونه فعالیت دانش آموز، در پوشه کار ، قرار داده می شود .
· تلاش مهم یا برجسته ای انجام شده و دانش آموز با مراجعه به آن و مرور بازخورد معلم، انگیزه ی تلاش و موفقیت را در خود تقویت می نماید
بازخوردهای شفاهی :
گرچه هر عملكرد دانش آموز حتي الامكان بايد همراه با بازخورد باشد اما الزاماً نبايد ازنوع بازخورد كتبي باشد . معلم در موارد زیر از بازخورد شفاهی استفاده می كند :
· زماني كه اطلاع خود دانش آموز از عملكردخویش ، مد نظر باشد .
· زماني كه دانش آموزان توانايي خواندن نوشته ها را ندارند .
· براي دانش آموزان پايه اول به ويژه در اوايل سال تحصیلی .
· در مواردي كه ضرورتي براي ارائه به والدين وجود ندارد .
· در صورتي كه ثبت بازخورد ، به تشخیص معلم ،اهميت بالايي در سازماندهي نتايج عملكرد دانش آموز ندارند .
· زمانی که معلم عملکرد دانش آموز را مشاهده می کندو نیاز به بازخورد فوری و به هنگام را احساس می کند .
نكته :
در ارائه هر نوع بازخوردی اعم از كتبي يا شفاهي تلاش شود ويژگي هاي مهم يك بازخورد موثر آموزشي رعايت شود . یعنی معلوم شود که :
1)دانش آموز چه وضعيتي دارد ؟و
2)چگونه وضعيت خود را می تواند بهبود ببخشد ؟
نکاتی که باید در بازخوردهای فرایندی باید مورد توجه قرار گیرد :
• در بازخورد به شخصیت انسانی دانش آموز توجه شود و ، برای او احترام و اهمیت قائل باشیم.
• برای آنكه بازخوردی که می دهیم سودمند باشد، خودمان را به جای دانش آموز که گیرنده بازخود می باشد قرار دهیم .
• بازخورد خود را با عبارت یا جمله ای که ناظر بر نقاط قوت، قوت و قوت دانش آموز است شروع نماییم و بعد با احتیاط و ظرافت نقاط ضعف را بیان نماییم .
• سعی كنیم بازخورد هایمان ، به بیان و توصیف رفتار بپردازیم و از قضاوت و بر چسب زنی به دانش آموز خودداری كنیم .
• در بازخوردها به رفتارهای اجتماعی ، از اثر رفتار دانش آموز بر احساس و رفتار خود ، یا دیگران بگوییم؛ و بر همین اساس بازخورد دهیم. به عنوان مثال، وقتی می بینیم که دانش آموزی در رفتارهای اجتماعی خود ، خودخواهی خاصی و سلطه طلبی آزار دهنده ای دارد به جای آنكه بگوییم "چقدر خود خواه و سلطه طلب هستی" بهتر است بگوییم "وقتی مرتباً به دوستانت دستور می دهی، آن ها به شدت ناراحت می شوند و احساس می كنند از رفتار آن ها داری سوء استفاده می كنی".
• در بازخورد ها، به طور اخص بر یك موضوع تمركز نماییم و از كلی گویی بپرهیزیم.
• به زمان بازخورد ها دقت كنید.که به هنگام باشد به عنوان مثال، چنانچه در سنجش مشاهده ای دانش آموز كلمات خود را می جود و شما چیزی از صحبت های او متوجه نمی شوید، بلافاصله به او بازخورد ندهید. بازخورد فوری، موجب ایجاد حالت تدافعی در او می گردد و چیزی جز یك نتیجه عكس عاید شما نخواهد شد. بنابراین، بهتر است در یك فرصت به هنگام كه او صحبت های خود را به پایان برده است، به او بازخورد دهیم.
• با ایجاد یک فضای پر از اعتماد متقابل به دانش آموزان بیاموزیم که چنانچه رفتار دیگران تاثیری ( مثبت یا منفی )در شما بر جای گذاشته است، بازخورد دهید و از انباشته شدن احساسات منفی و مثبت در درون خود خودداری نمایند.
• در ارائه بازخورد های شفاهی توجه داشته باشیم به نشانه های تاثیر بازخورد خود توجه داشته باشیم . مثلا فردی كه ابروهایش درهم است و بلافاصله مكان مورد نظر را ترك می كند، یا رنگ اش تغییر پیدا می کند یا ... طبعاً پذیرای بازخورد ما نبوده بنابراین، بازخورد ها متناسب با شخصیت و تفاوت های فردی آن ها باشد .[6]
|
در بیان و نگارش بازخوردهای فرایندی ( کلاسی ) کتبی یا شفاهی بیایید تمرین کنیم و بگوییم! و نگوییم !! | |
|
بگوييم |
نگوييم |
|
قشنگ نيست |
زشت است |
|
خوب ننوشته ای |
بد نوشته ای |
|
می توانی بهتر انجام بدهی |
خیلی بد انجام دادی |
|
با تجربه شده |
شکست خورده |
|
شاد و پر انرژي باشيد |
خسته نباشيد |
|
آسان نيست |
دشوار است |
|
دوست ندارم |
متنفرم |
|
مساله دارد |
مشکل دارد |
|
مي تواند |
نمي تواند |
|
بفرماييد |
در خدمتم |
|
طول مي کشد تا ياد بگيري |
هيچ وقت ياد نمي گيري |
|
خيلي پر تحرک است |
خيلي شيطان است |
|
مساله را خودم حل ميکنم |
مساله به تو ربطي ندارد |
|
آرام باش |
داد نزن |
|
خدا سلامتي بده |
خدا بد نده |
• بیان عبارات مثبت، انرژی کودکان را جهت انجام آنچه که از وی خواسته شده تقویت می کند و به عکس، عبارت منفی، واکنشهای تدافعی در آنان ایجاد می نماید.
چند نمونه از بازخورهای شفاهی و کتبی :